Aristo Kimdir?

Aristo M.Ö 322 ile 384 seneleri aralığında Stageria’da dünyaya gelmiştir, Stageria Ege denizinde yer almaktadır. Doğduğu bölge İyonluların kültürüne hâkim olduğu ve İyonluların bölgesi olduğu için Aristo İyon filozofu olarak da tanınmaktadır. Aristo’nun yapmış olduğu çalışmalar ile düşünceler günümüzde matematik, fizik ve metafizik alanlarında birçok gelişmeye öncü olmuştur. Aristoteles’i filozof olarak harekete geçirmiş olan etken önceki filozofları harekete geçiren etken ile aynıdır. Diğer filozoflara olduğu gibi Aristo da gerçeğin ne olduğunun farkına varmak ve bu gerçekleri bulmak istemiştir. Aristo diğer filozoflara göre gerçekliklere daha çok yaklaşmış ve diğerlerinden daha çok yol almıştır. Bunu sağlayan aklı, düşüncesi, yaşadığı toplum ve yaşadığı dönemdir ve Aristoteles’e Yunan felsefesi de fazlasıyla yardımcı olmuştur.

Aristo Yunan düşünürüdür, 18 yaşına geldiğinde Atina’ya gitmiş ve Platon’un öğrencisi olmuştur. 20 yılı aşkın onun kurduğu akademide öğrencilik yapmıştır. Plato’nun vefat etmesi ile Aristo Assos, ardından da Lesbos’a yerleşmiştir ve Büyük İskender’e hocalık yapmıştır. Atina’ya dönen ünlü düşünür Lykeion lisesini hayata geçirmiştir, Büyük İskender’in vefat etmesinden sonra Atina’da yaşayan Makedonyalılara gösterilen tepkilerden korkmuş ve Eubo adasında hayatına devam etmiştir, yine bu adada yaşama veda etmiştir. Aristo’nun günümüze kadar gelen eserlerinden de anlaşıldığı gibi ünlü düşünür her türlü bilim dalı ile yakından ilgilenmiştir.

Günümüzde mantık adı verilen Aristo’nun analitik adını vermiş olduğu bilim, doğruluğunun tam anlamı ile araştırılmasını, nesnelerin nedenlerini ortaya çıkartan bir bilin dalıdır. Bu tarz bilgiler kesin olan bilgi öncülerinden elde edilmektedir. Ünlü düşünür analitik düşüncenin öncüleri ile yola çıkacak olan diyalektik ve doğruluğu değil, tartışmalarda haklı durumda kalmayı hedefleyen eristikten ayrıldığını belirtmektedir. Bundan kaynaklı olarak da Aristo’ya göre var olan nesnelerin var olan nedenleri dört farklı şekilde toplanmaktadır. Bunlar;

  • Ereksel neden
  • Biçimsel neden
  • Etken neden
  • Maddesel neden

Aristo

Sanat ile alakalı olan yapıtlarında dışında kalan nesnelerin tamamında ilk üç neden bir arada olmaktadır. Aristo var olan nesnelerin 2 tane temek nesnenin birleşmesi ile ortaya çıktığını savunmaktadır. Biçim ile maddesel olan bu nesnelerin varlığını oluşturmaktadır. Maddesel olan öğelerin nasıl bir varlık olarak ortaya çıkacağını biçim belirlemektedir. Ünlü düşünür maddesel öğe ile biçimden feyz alarak 2 türlü varoluşu ortaya çıkartmıştır. Bunlar;

  • Gücül varoluş ( Dynamis varoluş )
  • Edimsel varoluş ( Ebergeia varoluş )

Ortaya çıkarmış olduğu varoluş şekilleri ile kendinden önceki filozofların varlık ile yokluk arasında var olan varoluşları çözümleyememiş olduklarını da çözümlemiştir. Aristoteles ortaya çıkarmış olduğu bu görüşü ile sonraki dönemlerde oluşan dirimselcilik anlayışını ortaya çıkartacak olan Schel-ling ve Leibniz’i de etkilemiştir. Dünyada var olan hareketlerin sebeplerini Tanrı’dan yol alarak açıklayan filozof, Tanrı’nın evrenden aşkın mı yoksa içkin mi olduğunu da açıklanması gerekli olan bir sorun olduğunu belirtmiştir.

Aristo’nun Eserleri

Yüklemler, Sofistiklerin Çoğalması Sonu Çürükler, Yorum Üzerine, Yerlemler, Birinci Çözümlemeler, Kosmos Üzerine, İkinci Çözümlemeler, Gök Cisimleri Üzerine, Gökyüzü Üzerine, Fizik, Duyular Üzerine, Kısa Doğa Yazıları, Can Üzerine, Rüyalar Üzerine, Uyku ve Uyanma Üzerine, Anı ve Anımsama Üzerine, Nefes Üzerine, Gençlik ve İleri Yaş Üzerine, Uzun ve Kısa Yaşamlılık Üzerine, Uykuda Kehanet Üzerine, İkincil Yazılar, Hayvanların Oluşumu Üzerine, Hayvanların Gelişimi Üzerine, Hayvanların Hareketi Üzerine, Hayvanların Tarihi Üzerine, Bitkiler Üzerine, izyognomikler, Duyulan Şeyler, Renkler Üzerine, Sorunlar, Melissos, Ksenofanes ve Gorgias Üzerine, Rüzgârların Yerleri ve Adları, Görünmez Çizgiler Üzerine, Mekanik, Duyulduk Harikulâde Şeyler, Bitkiler Üzerine, Poetika, Retorik, İskender’e Retorik, Politika, Erdemler ve Erdemsizlikler Üzerine, Eudemos’a Etik, Atinalıların Yasası, Nicomakos’a Etik, Magna Moralia, Ekonomikler, Doğa Yazılarından Sonra Gelenler, Doğa Cetveli bilinen en önemli, en faydalı olan yapıtları arasında yer alır.

Aristo’nun Temel İlkeleri

Aristo’nun filozofluk açısından en önemli olan özelliği sağduyuya yakın olmasıdır, Aristo Demokritos’un atom ile alakalı olan görüşlerine ve Platon’un idealarına karşı çıkmıştır.  Bilim doğrularını ortaya koyabilecek olan bir kuram, ahlaki açıdan değerleri tam anlamı ile teminat altına alabilecek olan teori ahlaka ve bilime hakkını vermek adına teori arayışlarında bulunmuştur. Bulduğu çözüm töz öğretisidir, bu tözler özneller ve nihai gerçeklerden oluşur. Nihai anlamdaki gerçeklik somut şeylerden oluşmaktadır ve somut olan şeyler de ünlü düşünür için biyolojik olan bireylerden oluşmaktadır. Tözler tamamen nihai gerçeklerden oluşmaktadır, tözler var olmadığında var olan başka şeyler tözün özelliklerini alarak tümellerde var olmaz. Aristo Ploto’nun idealarının yanlışla da olsa birey olarak görüldüğü tümellerin de var olduğunu öne çıkartmaktadır. Tümellerin gerçekten var olduğunu öne sürer, tümellerin var olmaları nesnelere ve bireyselliğe bağlıdır. Var olanlar tümellere değil kedilere ve ağaçlara dış dünyada karşılaştığımız nesnelerdir.

Aristo’nun Ünlü Sözleri

  • Cesaret kuvvetle birleşince birazcık artar.
  • Kahraman çevresine ölüm yaymaz ama ölüme meydan okur.
  • Kimi ister, kimi verir; doğa ile insan bir bütündür.
  • İnsanları iyi yapan yasalardır.
  • Bütün insanlar doğaları gereği bilmek isterler.
  • Herkes en fazla kendi çıkarını, en az başkalarının çıkarını düşünür.
  • İlkeler ya da ilk nedenler bilimidir felsefe.
  • İsteklerini tutsak al, vicdanına tutsak ol.
  • Hiçbir iyilik sahtelikle bir arada gitmez; doğru hiçbir zaman yanlışa yer vermez. Kendini olduğundan fazla göstermek de, çoğu kez gururdan değil budalalıktandır.
  • Eflatun’u severim ama gerçeği daha çok severim.
  • Zayıflar her zaman adalet ve eşitlik isterler. Güçlülerse bunların hiçbirini takmaz

İlginizi çekebilir:

Sokrates Kimdir?

Democritus (Demoktiros) Kimdir? Democritus’un Hayatı ve Yaptıkları

Yazıyı beğendiyseniz lütfen paylaşın!

Sitemize destek için yorum yapmayı unutmayın. BilgiBaba